Page 81 - Gümüşhane Vizyon

SÖYLEŞİ

bomba, cami dışında müthiş bir gürültü ile pat-
ladı.

Şeyhülislam tarafından tesadüfen birkaç daki-
ka oyalanan İkinci Abdülhamid bu suretle sui-
kasttan kurtulmuştu. Fakat patlayan bombanın
içinde yer aldığı arabanın civarında bulunan
çok sayıda insan hayatını kaybetti ve yaralan-
dı. Padişah bomba patladığı sırada büyük bir
cesaret örneği göstermişti. İkinci Abdülhamid,

“Telaş edilmesin. izdihamdan kimse incinmesin”`
diyerek sakin ve soğukkanlılığını asla kaybet-
memiş büyük bir devletin padişahı olduğunu
bir kere daha ispat etmiştir. 80 kilo patlayıcı Devleti ile Rusya 8 Şubat 1914’te Anadolu’da
madde ihtiva eden bombalı saldırıdan padişah Ermeniler lehinde ıslahat yapılması konusunda
kurtulmuştu ama dördü gazeteci ve üçü asker anlaşırlar. Bu antlaşmaya göre Doğu Anadolu,
olmak üzere 26 kişi hayatını kaybetmiş, 56 kişi 1- Erzurum, Trabzon, Sivas, Van; Bitlis, Harput
ise hafif veya ağır şekilde yaralanmıştı. Ayrıca ve Diyarbakır olmak üzere iki bölgeye ayrıla-
20 kadar hayvan ölmüş, birçok araba enkaz cak, her birinin başına bir yabancı genel müfet-
haline gelmişti. Sultanın Suikasttan Kurtulması tiş atanacaktı. 2- Kanun nizamname ve resmi
Bazı Türk Aydınlarını Üzmüştü Sultan Abdül- tebliğler mahalli dillerde ilan edilecek, herkes
hamit’in suikast girişiminde kurtulması hoşuna mahkemelerde ve resmi dairelerde kendini di-
gitmeyen Türk Edebiyatının önemli şairlerinden lini kullanabilecekti. 3-Ermeniler Doğu Anado-
Tevfik Fikret “Bir Lâhza-i Ta’ahhur” (Bir anlık lu’da oturdukları bölgelerde askerlik yapacak-
duraklama) adlı şiirinde şu mısraları yazmıştır : lardı. Üçüncü madde oldukça mahzurlu idi.. Bir
Ey şanlı avcı, tuzağını boşuna kurmadın. Attın süre sonra başlayan I. Dünya savaşı sırasında
fakat yazık ki, yazıklar ki, vuramadın. Osmanlı askerleri Çanakkale, Filistin, Kafkasya
Ermenilerin Osmanlı Meclis-i Mebusanına Gir- ve diğer cephelerde savaşırken bulundukları
meleri 1908 Seçimleri: Meclis-i Mebusan se- vilayetlerde askerlik eden Ermeniler isyan ede-
çimleri 1908 yılının Kasım-Aralık ayları içinde cek ve mahalli halkı katl etmelerine neden ola-
yapılmıştır. Ermeniler Anadolu’da dağınık halde caktı. Osmanlı Devleti, kendi tebaasına nerede
olduklarından tek başlarına seçime girmeleri ve nasıl askerlik yaptıracağını Rusya ile yaptığı
halinde mebus çıkaramayacaklardı. Ancak İtti- anlaşma ile sınırlandırıyordu.
hat ve Terakki Cemiyetiyle anlaştıkları taktirde Antlaşmanın imzalanmasından sonra Norveçli
Mecliste temsil edilebilmeleri mümkündü. Bu Binbaşı Nicolas Hoff ve Hollandalı Westenenk
yöntemle Ermeniler 1908 seçimlerinde Meclis-i genel müfettiş olarak seçildi. 1914 yazında söz
Mebusuna 14 mebus seçtirmişlerdi. Seçilen Er- konusu bu müfettişler Türkiye’ye geldi. Hoff,
meni mebuslardan Erzurum Mebusu Vartkes müfettişlik merkezi olarak Van veya Bitlis’i se-
Efendi, 1895’de Van’da ortaya çıkan Ermeni çeceğini, müfettişlik karargahı için de çok ge-
isyanına ve Erzurum mebusu Pastırmacıyan niş bir eve ihtiyaç duyduğunu ifade ediyordu.
ise 1896’da düzenlenen Osmanlı Bankası bas- Hoff’un bu isteğini dikkate alan nezaret, sık sık
kınına katılmıştır. 1912 Seçimleri: 1912 yılında Van valisi Tahsin Bey’e telgraflar göndererek
yapılan seçimlerde ise Ermeniler 13 Mebus çı- ev meselesinin halledilmesini ve yapılan an-
karabilmişlerdi. Fakat bu meclis uzun ömürlü laşmaya uygun olarak isteklerinin yerine geti-
olmamış, 1912 Ağustosu’nda dağılmış ve yeni rilmesini istedi. Vali Tahsin Bey’in 21 Temmuz
meclis yaklaşık 20 ay sonra toplanabilmiştir. 1914 tarihli telgrafında, Van’a gelecek olan bu
1914 Seçimleri: 1914 seçimlerinde ise yine Er- kişiye tören yapılması yolunda kendisine veri- Ocak-Şubat 2023
meniler 14 Mebus seçtirmişlerdi. len emrin pek ağır geldiği belirtiliyor ve bunu
Birinci Dünya Savaşı Arifesinde Rusya ile Ya- yapmasının mümkün olmadığını ifade ettikten
pılan Anlaşmaya Göre Ermeniler Bulundukla- sonra, mümkünse görevden affedilmesi isteğini 79
rı Vilayetlerde Askerlik Yapacaklardı Osmanlı dile getiriyordu. Hoff, Trabzon üzerinden kara