Page 86 - Gümüşhane Vizyon

SÖYLEŞİ

ölçüde terhis edildiği, buna karşılık Kâ- bucağından Mustafa Kemal Paşa’ya
zım Karabekir Paşa’nın gayretleriyle çekilen bu telgrafın, çok manidar oldu-
IX. Kolordu’nun (önceleri XV. Kolordu) ğunu düşünüyor ve sizlerle paylaşıyo-
silahını bırakmadığı ve asker kadro- ruz.
larının da genelde muhafaza edildiği Mustafa Kemal Paşa Hazretleri’ne
göz önünde tutulursa; ülkenin işgale Doğu illerini savunacak Milli bir fırka-
uğramayan en önemli ve tek limanının nın (dernek) Başkanlığı’nda bulundu-
da Trabzon olduğu düşünülürse Trab- ğumuzdan kuşkulanan Merkezi Hükü-
zon-Erzurum hattının güvenliğini sağ- met, Bakanlar Kurulu’nda görüşerek
lamanın ne derece zaruri bir keyfiyet tutuklanıp, adamlı olarak İstanbul’a
olduğu ortaya çıkar. İşte Gümüşhane, gönderilmenizi mülki ve askeri ma-
bu hat üzerindeki hassas bölgelerin kamlara emretti. Bu emrin verilmesin-
başında geldiğinden Milli Mücadele den doğan yeni bir durum karşısında,
boyunca, bağlı bulunduğu Trabzon yüksek şahsınızla, siyasi fırkanızı her
Vilayeti ile birlikte dikkatle takip edilen ne karşılığında olursa olsun, savunma-
yerler arasında olmuştur. Doğudaki ya karar vermiş bir adam olduğumdan,
askeri birliklerin batıya nakli, silah sev- beklendiği üzere endişeye düşülme-
kıyatı ve Sovyetler Birliği’nden alınan mesi ve yüksek metanet gösterilerek şimdiye kadar
malzemelerin çoğunlukla depolandığı Trabzon limanı- olduğu gibi, milli göreve devam buyurulması ve bu
nın hinterlandı olduğundan Gümüşhane’nin güvenliği, yolda bir yüksek emriniz varsa bildirilmesi istirham
aynı zamanda bütün bu faaliyetlerin aksamadan yerine olunur.
getirilmesine yol açacaktı.
Halid Paşa’nın Torul’a Gelişi Mustafa Kemal Paşa, cevap olarak Erzurum’dan Torul’a
çektiği 7 Ağustos 1919 tarihli telgrafta Halid Paşa’ya
Milli Mücadele’nin bu hassas döneminde Trabzon’un teşekkürlerini sunmakta ve Allah’ın yardımıyla başarılı
hinterlandı olan Gümüşhane’nin güvenliğini daha da olacaklarına kesin olarak inandığını belirtmektedir.
güçlendirmek isteyen Kazım Karabekir Paşa, Ardahan Üçüncü Tümen Komutanlığı Vekâletine ve Halid Bey
ve Ahıska’da Ermenilere zulüm yapmakla suçlanan ve Kardeşime
İtilaf Devletleri yetkililerince aranan Yarbay Halid Bey’in
(Deli Halid Paşa), Torul’a yerleşmesini sağladı. 4.8.1919 tarihli yüksek telgrafınızda gösterilen sevgi
Torul’a yerleşen Halid Paşa, buradan hem tümenini yö- ve fedakârlık belirtilerinden dolayı teşekkürlerimi su-
narım. Zaten sizden başka türlü şeyler beklenmezdi.
netiyor hem de bölgede çeşitli teşkilatlanma çalışmaları İçinde bulunduğumuz dernek bir siyasi fırka olmayıp,
yapıyordu. Halkın ileri gelenlerinden olan ve Kuvvay-ı vatanı kurtarmaya dayanan Doğu Anadolu Müdafa-
Milliye’yi destekleyen kişilerle görüşüyor, Gümüşhane a-i Hukuk Cemiyeti’dir. Birkaç güne kadar yayınlana-
havalisi gençlerini toplanarak eğitilmelerini sağlıyor, ta- cak olan bildirgesinde amacı okursunuz. Sözü edilen
lim ve terbiyeleriyle yakından ilgileniyordu. kuşku, zerre kadar hayalimden geçmemiştir. Çünkü
Torul’da resmi ve açık bir şekilde görevlendirilmeyen benim tuttuğum hedef, bütün değerli arkadaşlarımın
Halit Paşa, daha sonra Temsil Heyeti adına Mustafa amaç ve ortak kararlarıdır. Allah’ın yardımıyla başarı-
Kemal Paşa tarafından Trabzon ve Havalisi Kuvay-ı mız kesindir.
Milliye Komutanı olarak görevlendirilmişti. Bütün bu Vatanımızın ve milletimizin emperyalist güçlerin kötü
faaliyetlerin sonunda Trabzon ve yöresinde güçlü bir emellerinden kurtarılmasında önemli gayretleri bulu-
Kuvay-ı Milliye teşkilatı kurulmuş oldu. nan, Türk Ordusu’nun yetiştirdiği kahramanlardan birisi
Halid Paşa’nın Mustafa Kemal’e Çektiği Telgraf olan Halid Paşa’yı rahmet ve mağfiretle anıyoruz.
Halid Paşa 21 Eylül 1919 tarihine kadar bulunduğu To- Dipnotlar
rul’da, Mustafa Kemal ve Kazım Karabekir Paşalara, 1. Cepheden Meclise, Milli Savunma Bakanlığı, Ankara, 2000, s.139
Gümüşhane ve havalisinde gelişen olaylar ve Kuvvay-ı
Milliye’nin teşkilatlanmasıyla ilgili yürütülen çalışmalar 2.Gürsoy Solmaz, Deli Halid Paşa, Ankara, 1996, s.3
hakkında sürekli bilgi vermiş, kendileriyle fikir alışveri- 3. M.C. Şehabettin Tekindağ, “Trabzon” Mad. İA. XIII C., İstanbul,
1974, s. 468
şinde bulunmuştur. 4. Mahmut Goloğlu, Erzurum Kongresi, Ankara, 1968, s.44
Bu süre içerisinde Torul’dan Mustafa Kemal’e çekilen 5. Halit Paşa’ya yaptığı faaliyetlerde halkın ileri gelenlerinden
bir telgraf ise oldukça dikkat çekicidir. Halid Paşa, 4
yardım edenler de vardı. Osman Ağa, Katip Ahmet Efendi, Hacı Emin
Ocak-Şubat 2023 Ağustos 1919 tarihli bu telgrafta Mustafa Kemal’e aldığı Efendi, Kara İbrahimzade, Dumaşzade Hüsnü Ağa ve Ziya Bey ismi
zikredilmesi gereken önemli kişilerdir.
kararlarda destek olacağını, vatanın ve milletin kurta-
6. Ayrıntılı bilgi için bkz. Kemal Atatürk, Nutuk, C.I, s.159, Mazhar
rılması yolunda karşılaşılabilecek olumsuzluklar karşı-
Müfit Kansu, Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber,
sında hiçbir zaman endişeye düşülmemesi gerektiğini,
Ankara, 1986
bu noktada kendisinin de üzerine ne düşerse yerine
Albay Rüştü Bey’i Halit Bey’in yerine III. Tümen Komutanı olarak
84 yapılan görevin ne derece önemli bir vazife olduğu ve 7. Kazım Karabekir Paşa, 21 Eylül 1919 tarihinde IX. Tümen Komutanı
getirebileceği belirtmiştir. görevlendirmiştir.
Milli Mücadele’nin başlangıcında Gümüşhane’nin Torul 8. As.T.Str.E.Bşk.Arş. Atatürk Özel Arşivi, Kls.1, Dos. 1335/2, Fih.
37-1