Page 85 - Gümüşhane Vizyon

SÖYLEŞİ

Deli Halid Paşa’nın Gümüşhane’den

Mustafa Kemal’e Çektiği Telgraf

Volkan ŞENEL / Tarihçi- Yazar

Halid Paşa (Nam-ı Diğer Deli Halid) Kimdir?
1883 yılında İstanbul Beşiktaş’ta doğdu. Ahmet Efen-
di’nin oğludur. 14 Ocak 1901’de Harp Okulu’na girip, 22
Ağustos 1903’te Teğmen olarak mezun oldu. 22 Tem-
muz 1908’de Kıdemli Üsteğmenliğe terfi etti. II. Meş-
rutiyet’in ilanı üzerine 1.Ordu 1.Alay 4. Tabur’la birlikte
Yemen’e gönderildi. 14 Nisan 1911’de Yemen kıdemiyle
birlikte Yüzbaşılığa yükseldi. İtalyanların Trablusgarp’a
saldırması üzerine 1910 Haziran’ında Trablusgarp’a git-
ti. Üç ay bu görevde kaldıktan sonra Balkan Savaşı’na
katılmak üzere Çatalca’da Şark Ordusu’na atandı. Bul-
garlarla sulh olunca, önce inzibat subaylığına, sonra
Harbiye Nezareti emrine atandı.
14 Temmuz 1914’te I.Dünya Savaşı’nın ilanı üzerine
Yakup Cemil Bey’in Kafkasya Mürettep Alayı’nın 2. Ta-
bur Komutanlığı’na atandı. Ardahan Zaferi üzerine 23 Kocaeli Grup Komutanı bulunduğu sırada TBMM’nin
Haziran 1915’te fevkaladeden Binbaşılığa yükseldi. Ço- II. Dönem seçimlerine katıldı.5 Temmuz 1923’te yapı-
rum Müfrezesi’yle yapmış olduğu hizmetlerin ödülü ola- lan seçimde Ardahan’dan milletvekili seçildi. 9 Şubat
rak 14 Haziran 1916’da Yarbaylığa yükseltildi. 10 Mayıs 1925’te Meclis koridorunda vurulup 14 Şubat’ta vefat
1917 tarihinde Garbi Dersim Komutanlığı’na atandı. etti.
1918 başında Dersim, Erzincan, Nenehatun ve Erzu- Kocaeli’nden Kars’a, Artvin’den Gümüşhane’ye, Er-
rum’u geri aldı. İslam Ordusu’nun 3. Fırka Komutanlı- zurum’dan İzmir’e, Tunceli’den İstanbul’a, Yemen’den
ğı’na atanarak, Batum Muharebesi’ne katıldı. Fırkası ile Trablusgarp’a, cephe cephe koşuşturmuş bir komu-
Ahıska’yı muhasara ederek Ahikelek’in kuzeyini zapt tandı Halid Paşa…
etti. Mütarekenin ilanı üzerine, Tortum kazasına çekildi.
Bu sırada İngiliz baskısı ile fırka komutanlığından azle- Vatanı için savaşan yiğit askerlere karşı baba gibi şef-
katli, vatan hainlerine karşı ise son derece acımasız bir
dildi. Ali Rıza Paşa kabinesi zamanında 9.Kafkas Fırka- insandı Halid Paşa…
sı Komutanlığı’na atandı. 27 Eylül 1920’de Ermenistan
üzerine yapılan harekâtta başarı kazandı. Başarısı ne- Düşmanlarını sağ tarafında taşıdığı “Namuslu” diye ad-
deniyle 6 Aralık 1920’de Albaylığa yükseltildi. landırdığı tabancasıyla, cepheden kaçan askerleri ise
1921 yılı başında Doğu Cephesi’nden Batı Cephesi’ne, sol tarafında taşıdığı “Namussuz” diye adlandırdığı ta-
bancasıyla vurabilecek kadar kararlı bir askerdi Halid
Kolordu Komutanı yetkisi ile Kocaeli Kumandanlığı’na Paşa…
atandı. II. İnönü Muharebesi’ne Sağ Cenah Grubu Ku-
mandanı ünvanı ile katıldı. 12. Grup Kumandanlığı ile Cephede düşmanla savaşırken askerlerine “Oğlum va-
Afyona nakledilerek Kütahya ve Eskişehir’in kurtarılma tan bizimdir, kaçan haindir…” diye haykıran cesur bir
savaşlarına ve Sakarya Savaşı’na katıldı. Tekrar Kocae- yürekti Halid Paşa…
li Grup Kumandanlığı’na atandı. 26 Ağustos 1926’deki Gümüşhane Sancağı’nın Önemi
Büyük Taarruzda düşmanın kuzey grubuna, Gemlik, Milli Mücadele döneminde Gümüşhane, Trabzon Vi-
Mudanya, Bandırma istikametinde saldırılar yaparak layeti’ne bağlı bir sancak merkezi olup Torul, Kelkit ve
düşman kuvvetlerini tutsak alıp, kaçış düzenlerini boz- Şiran kazaları ile Kürtün, Kokas (Koğans) ve Yağmur- Ocak-Şubat 2023
du. Bu hizmeti nedeniyle 31 Ağustos 1922 tarihinde dere bucaklarından ibaretti. Şehrin büyüklüğü ve nüfus
Tümgeneral oldu. yoğunluğu bakımlarından fazla dikkat çekmeyen Gü-
I.Dünya Savaşı ve İstiklal Savaşı sırasında Gümüş Liya- müşhane, stratejik konum açısından ise bütün dikkat- 83
kat, Gümüş İmtiyaz, Altın Liyakat, Altın İmtiyaz, 3.Rüt- leri üzerine çekmekteydi.
beden Kılıçlı Osmanlı ve İstiklal Madalyası ile Avusturya Bu yıllarda Mütareke hükümleri sebebiyle Türk ordusu-
ve Afganistan’ında birer madalyasına sahiptir. nun pek çok yerde silahsızlandırıldığı, askerlerin önemli