Page 77 - Gümüşhane Vizyon

SÖYLEŞİ

Türk-Ermeni İlişkileri ve Ermeni

Meselesinin Tarihi Serüveni

Prof. Dr. Bayram Nazır / Gümüşhane Üniversitesi Rektör Yardımcısı

rmenilerle Türkler Arasındaki İlişkiler Sel-
Eçuklular Zamanında Başlamıştı Tarihte ilk
Türk Ermeni ilişkileri XI. Yüzyılda çağrı Bey’in
Doğu Anadolu bölgesine gerçekleştirdiği 1018
tarihli seferle başlamıştır. Çağrı Bey’in 3.000 ki-
şilik atlı bir kuvvetle Van Gölü bölgesini alarak
Ermeni topraklarına girmesi Ermeni kaynakla-
rından uzun uzun anlatılır.

Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah sorunlarını
anlatmak isteyen bir Ermeni heyetini huzuruna
kabul etti ve onlara son derece nazik davrandı
ve sorunlarını dinledi. Sultan, heyeti dinledikten
sonra bütün kilise, manastır ve ruhanilere ver-
gi muafiyeti getirilmesi hususunda bir ferman
yayınladı. Sultan’ın bu tavrı Ermenileri oldukça
hoşnut etmişti. Nitekim Ermeni tarihçisi Urfalı
Mateos yazdığı Vekayiname adlı eserinde Sul-
tan’ın ölümü hakkında “herkesin babası, bütün
insanlara karşı merhametli ve iyi niyet sahibi
sultanın ölümü, bütün dünyayı matem içine dü-
şürdü” demektedir. Başka bir eserde ise, Melik- de Kurulmuştu Osmanlı Devleti ile Ermeniler
şahla ilgili olarak “Ermeni halkına barış ve mut- arasında ilk resmi temas Osman Gazi’nin oğlu
luluk getirdi” kaydı vardır.
Orhan Gazi zamanında olmuştur. Orhan Gazi
Türklerin Anadolu’yu Fethetmeleri Ermeniler- Bursa’yı alıp devletin başkenti yaptıktan sonra
ce Bayram ve Şenlik Havasında Karşılanmıştı Kütahya’da bulunan Ermeni halkını ve dini lider-
Selçuklular henüz Anadolu topraklarına hakim lerini Bursa’ya getirtmiştir. Böylece Osmanlılar
olmadan önce Ermeniler Bizans İmparatorluğu- ile Ermeniler arasında ilk temas kurulmuştur.
na tabi olarak dağınık şekilde ve siyasi birlikten İstanbul’un 1453’te Fethi Ermeniler İçin Yeni
yoksun olarak yaşıyorlardı. Yani, Selçuklular Bir Dönüm Noktası Olmuştu İstanbul’un fethi,
Anadolu’yu yurt tutmaya başladıklarında Doğu Rumlar için olduğu kadar Ermeniler için de yeni
Anadolu’da bir Ermeni Prensliği yoktu. Kısacası bir dönemin başlangıcı olmuştur.
Türkler Anadolu’ya gelmeden önce Ermeniler
gerek İran, gerek Roma ve gerekse Bizanslı- Nitekim Fatih Sultan Mehmet Rumlardan sonra
ların hakimiyeti altında yaşadıkları dönemler- örgütlenmesine izin verdiği ikinci topluluk Er-
de büyük sıkıntılar çekmişler, korkunç işken- meni cemaati olmuştur. Fatih Sultan Mehmet, Ocak-Şubat 2023
celere ve toplu sürgünlere maruz kalmışlardır. 1453’de İstanbul’u aldıktan sonra Ermenilerin
Bu nedenle Türklerin Anadolu’yu fethetmeleri Bursa’daki ruhani başkanı Hovakim’i İstanbul’a
Ermeniler tarafından bir bayram ve şenlik ha- getirmiş ve 1461’de yayınladığı bir fermanla Er- 75
vası içinde karşılanmıştır. Osmanlı Devleti’nde meni Patrikhanesi’ni kurdurmuştur. Bu Ermeni-
Ermenilerle İlk Temas Orhan Gazi Dönemin- lere verilen İLK taltif, ilk unvan. Çünkü bundan